De kunst van het verdwijnen

In het atelier van de stilte

Al drie decennia bouwt beeldend kunstenaar Hans Op de Beeck aan een herkenbaar universum: een wereld zonder kleur, en toch afgeladen vol met gevoel. Nog tot 7 november kan je bij galerie Almine Rech in Brussel hierin rondlopen. Onder de titel Vanishing Point toont Hans Op de Beeck er zijn eerste solotentoonstelling: een parcours van meubels, sculpturen en decorstukken, allemaal gedompeld in dezelfde asgrijze mist die zijn werk kenmerkt.

Nog tijdens zijn studie maakte Hans een werk dat de kiem van al zijn latere kunst bevatte: een schaalmodel van een verlaten nachtelijk kruispunt, compleet met werkende verkeerslichten. Het werd het begin van de Location-reeks, plekken die niemand herkent maar iedereen meent te kennen.

Sinds hij in 2003 neerstreek als artist in residence bij MoMA PS1 in New York groeide zijn praktijk uit tot iets wat nauwelijks nog atelierwerk te noemen is. Voor Sea of Tranquillity (2010), bijvoorbeeld, bouwde hij een volledig fictief scheepvaartmuseum na, met wassen figuren, scheepsmodellen en een eigen jazzcompositie, goed voor zowat vijfhonderd vierkante meter tentoonstellingsruimte. Voor The Collector's House (2016) liep de bezoeker door een verlaten herenhuis van twintig meter lang. Zijn permanente installatie in het Red Star Line Museum in Antwerpen en publieke werken als Lily Pond in Tongeren en The Quiet View in Hasselt bewijzen dat zijn grijze wereld ook buiten de galeriemuren overeind blijft. Hans heeft namelijk een uitgesproken gevoel voor verhalen.

"Ik zie het leven als een tragikomisch geheel." – Hans Op de Beeck

Die tragikomedie zit in bijna alles wat hij maakt: een verlaten kruispunt, een wachtende supermarktkassière, een koppel dat zwijgend een glas drinkt. Maar daarbij nodigt hij steeds de toeschouwer uit om vooral zelf te bepalen of die in een alternatieve werkelijkheid stapt, of gewoon naar een zorgvuldig geconstrueerd beeld kijkt. Herkenbare scènes die net door wat hij weglaat een licht absurde lading krijgen. Internationaal maakte dat van hem een vaste waarde.

Vanuit een groot atelier in Anderlecht werkt hij met een vast team tegelijk aan sculpturen, installaties, animatiefilms, foto's, tekeningen, teksten en muziek. Een productieschaal die dichter bij een filmstudio ligt dan bij het beeld van de kunstenaar die in zijn eentje in een hoekje zit te tekenen. Ook zijn nieuwere werk baadt nog steeds in dezelfde sfeer als de oudere creaties: het roept een gevoel op van verlatenheid. Gaandeweg verschoof zijn focus wel naar een meer existentiële thematiek, waarin de menselijke zoektocht naar betekenis en vergankelijkheid centraal staat.

Kleurloos en toch springlevend

De titel van deze tentoonstelling, Vanishing Point, is meer dan een kunstgreep. Het verdwijnpunt is de plek in de klassieke perspectiefleer waar alle lijnen samenkomen en de blik zich oneindig ver in de diepte verliest. Dat principe gebruikt de kunstenaar als leidraad. Dit is voor hem geen technische truc, maar een soort levenshouding. Net zoals een verdwijnpunt nooit echt te bereiken is, blijft ook de betekenis van zijn werk voortdurend net buiten bereik. Elk object toont net genoeg om nieuwsgierig te maken, nooit genoeg om het verhaal af te maken.

Kleur bleef de laatste jaren de grote afwezige in dat universum. Hans werkte consequent in tinten as, antraciet en krijtwit. Precies door de kleur weg te halen, krijgen zijn objecten iets spookachtigs. De objecten verliezen hun directe herkenbaarheid. Een gedekte tafel, een interieur, een draaimolen: ze lijken niet langer helemaal in het heden te staan, alsof ze op het punt staan te verdwijnen, of net weer te verschijnen. De tijd staat er niet stil, ze aarzelt. In Vanishing Point staat nieuw en ouder werk in kleur voor het eerst weer naast die monochrome beelden.

Bezoekers wandelen in deze tentoonstelling tussen onder meer Cécile, een levensgroot personage uit gemengde media, en Seascape, een zeegezicht in polyester dat even massief als broos aanvoelt. Naast sculpturen ontdek je er een aantal aquarellen en de gelijknamige animatiefilm Vanishing Point, een trage, bijna hypnotiserende choreografie van beelden waarin de tijd lijkt stil te staan.

Laat je in Vanishing Point door Hans Op de Beeck verleiden tot een eenzame stilte in zijn, zoals hij zelf zegt, 'rariteitenkabinet'.

Beeld: 

Hans Op de Beeck
Cécile & Seascape, 2026 & 2022
Cécile, 2026
Life-sized sculpture
Mixed media

Seascape, 2022
Polyester

Meer artikels