Kentridge kaapt Bozar

Bozar 'reassembled' William Kentridge

Vanaf 18 september strijkt een van de invloedrijkste kunstenaars van deze tijd neer in Bozar. Onder de intrigerende titel I am not me, the horse is not mine brengt het Brusselse kunstenhuis een uitgebreide overzichtstentoonstelling van William Kentridge. De met houtskool getekende animaties van deze Zuid-Afrikaanse tekenaar, filmmaker en operaregisseur veroveren al decennialang de kunstwereld.

Voor het nieuwe seizoen werkt Bozar voor het eerst met een Grand Invité. Dat is een gastkunstenaar die een heel seizoen lang helpt om het programma vorm te geven. Deze maker, zijnde William Kentridge, krijgt een centrale plek in het huis via eigen werk, tentoonstellingen, voorstellingen en samenwerkingen met jonge artiesten. Dit alles past onder het thema Reassembling.

Van mislukt acteur tot houtskooltekenaar

Kentridge werd in 1955 geboren in Johannesburg als zoon van twee advocaten die tijdens de apartheid slachtoffers van het regime verdedigden. Na een opleiding politiek en Afrikastudies en een diploma beeldende kunst, trok hij naar Parijs om mime en theater te studeren aan de gerenommeerde École Jacques Lecoq. Zijn ambities als acteur liepen op niets uit.

'I was fortunate to discover at a theatre school that I was so bad an actor that I was reduced to being an artist, and I made my peace with it.' – William Kentridge

De kunst van Kentridge is zeer herkenbaar. Hij bouwt animatiefilms op uit opeenvolgende houtskooltekeningen op eenzelfde blad papier. Kentridge tekent, filmt een beeld, veegt een deel van de tekening uit, tekent verder, filmt opnieuw. De vlekken en sporen van wat werd uitgeveegd blijven zichtbaar, als een soort litteken op het papier. Die steeds opnieuw herschreven bladen worden zo een beeld van geschiedenis en herinnering zelf: niets verdwijnt ooit helemaal, alles laat een spoor na. Met reeksen als 9 Drawings for Projection bouwde hij in de jaren 90 een oeuvre dat de Zuid-Afrikaanse apartheid en haar nasleep verwerkte zonder ooit louter illustratief te worden.

Rode draad

De titel van de tentoonstelling, I am not me, the horse is not mine is, de letterlijke vertaling van een Russische uitdrukking waarmee iemand elke verantwoordelijkheid voor iets ontkent. Hij gebruikte de zin eerder als titel voor een achtkanaals video-installatie uit 2008, gebouwd rond zijn operabewerking van Sjostakovitsj' The Nose.Wat dan weer gebaseerd was op Gogols absurdistische verhaal over een neus die zich losmaakt van zijn eigenaar en hogerop raakt dan hij.

Bozar gebruikt exact die zin nu als titel voor de tentoonstelling omdat ontkenning, verantwoordelijkheid en het gewicht van geschiedenis als een rode draad door het oeuvre van Kentridge lopen, van apartheid tot Stalins Sovjet-Unie.

De tentoonstelling, samengesteld door curator Tarek Abou El Fetouh, brengt werk uit meer dan veertig jaar carrière samen: tekeningen, animatiefilms, sculpturen, prenten, installaties en video's, van begin jaren 80 tot vandaag.

Meer dan een tentoonstelling

Rond de tentoonstelling loopt een randprogramma. Dat start op 18 september met onder meer een filmconcert met het Nationaal Orkest van België en een Meet the Artist-gesprek op 19 september.

Bozar pakt voor Kentridge uit met een volledig seizoen, dat pas in de lente van 2027 eindigt. Daaronder hoort ook een samenwerking met Kentridges eigen Centre for the Less Good Idea uit Johannesburg. In dit laboratorium mag een kunstwerk mislukken. Jonge kunstenaars beginnen met losse, imperfecte ideeën en puzzelen die live samen tot iets nieuws tijdens de Bozar all over the P(a)lace-nocturnes.

Het seizoen sluit op 14 april 2027 met Winterreise: bariton Matthias Goerne en pianist Markus Hinterhäuser brengen Schuberts beroemde liedcyclus, terwijl Kentridges video's boven het podium meebewegen met het verhaal van de eenzame zwerver die zijn heil zoekt in de dood.

Meer info vind je bij Bozar.

Meer artikels