Hoe breng je een farao tot leven?

The making of.... Tutankhamun: The immersive exhibition

Meer dan een eeuw geleden stortte Howard Carter zich in een waanzinnig avontuur op zoek naar het onbekende graf van een farao. Resultaat: Toetanchamon veroverde de wereld. Deze gebeurtenis inspireerde een klein team in Madrid om zelf even onbesuisd aan de slag te gaan met de geheimen van het Oude Egypte en zijn jonge koning. Resultaat: Tutankhamun – The Immersive Exhibition.

Sinds 23 mei loopt in Terminal 1 van Brussels Expo deze immersieve tentoonstelling. Bezoekers wandelen er door een graf van acht meter hoog, kijken virtual reality-gewijs het hiernamaals in en horen de echte stem van Howard Carter weerklinken tussen de projecties. Wat weinigen weten: dit alles begon als een gok van dat kleine Madrileense groepje creatievelingen, dat nog nooit eerder zoiets had gemaakt. Jelle de Jong, CEO van Madrid Artes Digitales en bedenker van de productie, vertelt hoe een onbekende startup uitgroeide tot een van de best bekeken immersieve ervaringen ter wereld.

Een theaterstuk voor de zintuigen

Begin jaren '20 stond het gebruik van virtual reality en AI nog in zijn kinderschoenen. Het publiek kende vooral geprojecteerde kunstshows zoals die over Van Gogh. Nooit eerder werd een bestaand verhaal verteld, een hele wereld gecreëerd. hun benadering was: de expo behandelen als een theaterstuk. Zowel de dramaturgie van de vertelling als die van de bezoeker tijdens zijn reis doorheen het verhaal, spelen daarin een hoofdrol.

Jelle legt uit: 'Iemand komt binnen, laat de dagelijkse beslommeringen los, stapt een donkere ruimte in en wordt voor het eerst geprikkeld met tekst. Van daaruit zocht het team naar manieren om de bezoeker telkens opnieuw digitaal te verrassen, zonder het onderliggende verhaal te verliezen.'

Ambachtelijk werk

Zelf een ervaren theater- en filmmaker, bouwde hij samen met een dramaturg, een egyptoloog en een historica de verschillende ruimtes. Anderhalf jaar lang werd er in eerste instantie met een klein team gewerkt aan het uitschrijven. Daarna gingen niet minder dan vijftig animatoren aan de slag om al de animaties te tekenen. 'Ik weet dat we in een wereld van AI leven en veel digitale assets tegenwoordig gemaakt worden met AI. Binnen onze wereld en onze experience werd het ambacht van de vakman doorgevoerd in alle elementen, ook al zit je in een digitale wereld. De enige artificial intelligence binnen de exhibition is een gimmick aan het einde, de fotobooth waarin je zelf gemorft wordt tot een Egyptenaar van weleer,' aldus Jelle.

Je kan geen voorstelling, projectie of VR krijgen met een kloppend hart en een ziel als je dat niet beeldje voor beeldje, frame voor frame, compositie voor compositie, noot voor noot zelf met mensen met ervaring, gevoel en een connectie met het onderwerp bouwt. – Jelle de Jong, CEO Madrid Artes Digitales

Ook muziek speelt een hoofdrol in het creatieproces. Geen synthetische klanken, maar echte muzikanten, echte koorpartijen en echte zangers, aangevuld met de authentieke stem van Howard Carter. De uiteindelijke productietijd besloeg een maand of zeven, acht.

Met de complimenten van de huidige 'farao's'

Toen de tentoonstelling bijna vier jaar geleden voor het eerst speelde in Madrid, sloeg ze meteen aan: acht maanden lang volle zalen, 330.000 bezoekers, rijen tot buiten de deur. En Jelle kreeg een telefoontje vanuit het Grand Egyptian Museum voor een koffieafspraak. Amr Abdelnasser, Director Special Exhibitions GEM - Legacy, kwam de projectiefilm na sluitingstijd bekijken, zonder publiek. Dat is de 360-gradenprojectie, waarin indrukwekkende beelden op wanden en vloer het verhaal van de Egyptische beschaving en Toetanchamon vertellen. Dertig minuten lang bleef het muisstil in de projectieruimte. Hij vroeg om het nog twee keer te zien. Daarna boekte hij zijn vlucht om en keek er nogmaals samen met een collega naar. Uiteindelijk bleek dat het museum al langer op zoek was naar precies zo'n ervaring voor de periode voorafgaand aan de officiële opening.

Jelle de Jong - CEO MAD / Major General Atef Moftah - Engineering Supervisor GEM / Merette Elsayed - CEO Legacy / Amr Abdelnasser - Director Special Exhibitions GEM - Legacy

Het team van MAD ging aan de slag om in drie maanden tijd de immersieve ruimte van hun expo na te bouwen in het museum. Uiteindelijk hadden ze die kamer up and running en de film was klaar. Er was een Arabische voice-over, een vertaling en een pre-show met teksten. Daarop kwam Major General Atef Moftah - Engineering Supervisor GEM, nog even kijken om zijn zegen te geven. 'Dat was zo'n spannend moment,' herinnert Jelle zich. 'Wat als hij niet tevreden zou zijn? Toen hij klaar was zei hij: We moeten één ding veranderen. En ik dacht: nou komt het. In die openingsscène, zei hij, als de ogen van Toetanchamon opengaan bij dat masker, daar moeten we de kleur van veranderen. Ik zei: laten we dat doen, en dacht bij mezelf: als dat het is.'

De film liep er zes maanden lang, elke dag 98 procent bezet. Voor Jelle was deze ervaring de gouden kroon op hun werk en een ontzettende beloning voor het team en alle betrokkenen.

Van gok tot klassieker

Vandaag beleeft de productie wereldwijd haar twintigste première en telde ze intussen meer dan 2,5 miljoen bezoekers, van Madrid tot Caïro, van Hamburg tot Birmingham – en nu dus ook Brussel. Jelle vergelijkt de status van de show graag met een klassieker uit de balletwereld.

Zoals je het Zwanenmeer hebt binnen de balletwereld, zo heb je in de immersive wereld de Toetanchamon van Madrid Artes Digitales. – Jelle de Jong, CEO MAD

Dag op dag 100 jaar – Tutankhamun: The Immersive Exhibition opende zijn deuren voor het publiek op 4 november 2022 in Madrid – nadat de legende van Toetanchamon begon met de ontdekking van zijn graftombe, bracht MAD de jonge farao virtueel terug tot leven. Het hele project was een gok, net zoals de zoektocht van Carter dat was. De tentoonstelling heeft op die tijd nog niets aan kracht en schoonheid ingeleverd. Bij de opening in Brussel was de ambassadeur van Egypte, Ahmed Abu Zeid, persoonlijk aanwezig om de tentoonstelling officieel te openen en in te huldigen. Tijdens zijn openingstoespraak benadrukte de ambassadeur de blijvende relevantie van de oude Egyptische beschaving en prees hij de manier waarop moderne technologieën, zoals virtual reality en de metaverse, de geschiedenis tot leven brengen voor nieuwe generaties.

De expo, verspreid over meer dan 2.500 vierkante meter in Terminal 1 van Brussels Expo, is nog te bezoeken tot 9 november. Info & tickets.

Meer artikels